Bệnh không của riêng tuổi già
Đau thắt lưng là bệnh rất hay gặp ở man di lứa tuổi. Ở tuổi xanh hơn 20, cần để ý những bệnh lý thực thể hay gặp nhiều như lao trói buộc sống, tật thưa đâm kìm giữ sống… Ở tuổi cần lao (hay gặp ở trên dưới tuổi giữa 20-40) đau thắt lưng thường là do phong thái sai, bởi vì ỷ sức mạnh hay buộc phải làm nặng mà quên để ý phong thái tốt để tránh phí tổn sức và ảnh hưởng lên cột sống thắt lưng. Với tuổi đứng tuổi hay khi bắt đầu tuổi "gió heo may chớm về", đau thắt lưng thể hiện bởi những bệnh lý khác nhau từ nhẹ đến nặng, khi đĩa đệm bắt đầu mất nước dần dần hằng năm, những biểu lộ bệnh lý thoái sinh đĩa đệm cũng tăng từ từ. Ở ngưỡng tuổi từ trên 60, càng lớn tuổi chuyện đau dây lưng càng dễ xảy ra bởi chưng tiến đệ trình lão sinh thiên nhiên của cơ thể. Ở những nước tiên tiến như Nhật Bản, châu Âu hay Bắc Mỹ… khi tuổi thọ càng cao, ảnh hưởng đau thắt lưng càng nhiều do bệnh lý thoái hoá như thoái hoá đĩa đệm thắt lưng, hẹp ống sống thắt lưng… Đau thắt lưng còn thường gặp ở man di trang lứa tuổi thường ngồi làm việc văn phòng hay cần lao khác (như thợ may…) trong tư thế ngồi liên tục nhiều giờ; thiếu vận động, trạng thái dục, trạng thái thao. Bệnh cũng là dấu hiệu xấu liên quan đến tình trạng loãng xương của đàn bà sau mãn kinh (trung bình trên dưới 47 tuổi ở nước ta) và khi tuổi quá 70 cho cả hai phái lão ông và lão bà. Gãy xương sống âm thầm bởi chưng loãng xương đã được ghi nhận có mặt nơi một số phụ nữ bị loãng xương, chỉ được phát hiện khi chụp hình thấy danh thiếp đốt sống bị gãy lún. Nguy cơ tiếp kiến tục gãy xương mới ở những trường hợp này cũng rất cao.Đau lưng khác đau thắt lưng
Khi nói đau thắt lưng, chúng ta hiểu là đau vùng trói buộc sống ngang dây lưng với nguồn cội gây đau khoảng dây lưng quần. Chúng ta hay nói đau lưng cho vùng này nhưng thật ra đau lưng là từ dùng cho đau vùng kìm giữ sống cao hơn, từ kìm giữ sống ngực cao (dưới trói buộc sống cổ) xuống vùng nối lưng thắt lưng (nằm cao hơn dây lưng quần độ hơn một gang bàn tay). Phần lớn bệnh đau dây lưng hay xảy ra hơn là đau lưng. Khi đau thắt lưng cấp tính, sự điều động trị không đúng đắn hay bỏ qua không điều trị sẽ đưa đến chứng đau dây lưng mãn tính. Cần lưu ý rằng dù rằng có hay không sử dụng thuốc, trị liệu đúng mức hay không thì chứng đau thắt lưng cấp tính chất sẽ hết sau 1-3 tuần. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để giúp bệnh nhân bị đau thắt lưng cấp tính không bị tái phát, không bị chuyển thành đau dây lưng mãn tính. Việc cơn đau tái đi tái lại, thường theo sau các cơn đau dây lưng cấp tính, khi không để ý điều động trị và đề phòng đúng mức sau lần đau cấp tính đầu tiên. Cơn đau thắt lưng cấp tính chất ban sơ tái phát báo cáo thớt trên dưới vài tháng một lần, sau đó nhiều dần cho đến khi đau luôn huyễn hoặc chuyển thành đau thắt lưng và đau lan xuống một chân, thường được biết là đau tâm thần toạ. Đau thần kinh tọa là tiến trình sẽ đến của đau dây lưng cấp tính, đau dây lưng mãn tính và đau thắt lưng cấp tính tái đi tái lại của bệnh nhân dịp "quên" không điều động trị đúng mức từ đầu.Không phải ai cũng cần phẫu thuật
Những hình ảnh đổi thay trên X-quang cắt lớp điện toán, cộng hưởng từ hay gai trên X-quang thường quy vốn dĩ hay làm danh thiếp bệnh nhân dịp ít quan tâm đến kiến thức y khoa giật mình sợ hãi, nhất là khi tiếp kiến xúc lần đầu với vô số thuật ngữ y khoa "khủng" như: lồi nhân nhày, thoát vị đĩa đệm, lồi đĩa đệm, thoái đâm ra mấu khớp, thuốc mọc tóc chèn ép rễ thần kinh, chèn lấn mặt trước tuỷ sống…trong danh thiếp kết quả đọc phim. Nhiều bệnh nhân trên lâm sàng không có dấu hiệu đáng quan ngại nhưng lại dễ xiêu lòng chịu đốt laze, sóng cao tầng, mổ cố định dụng cụ… không cần thiết. Một mệnh bệnh nhân dịp bị thấp ngoài khớp ảnh hưởng lên kìm giữ sống thắt lưng, sau giải phẫu không hữu hiệu phải quay lại điều động trị khoa nội mới dẫn giải quyết được vấn đề đau thắt lưng. Đây là những dạng bệnh nhân dịp mà một người bạn của tôi, thầy thuốc Robert Gunzburg, nguyên chủ toạ hội quốc tế Nghiên cứu cột sống thắt lưng phát hiện ra từ năm 2005 và gọi là hội chứng "Victim of medical imaging technology" (Nạn nhân của hình ảnh học y khoa, viết tắt là Hội chứng Vomit). Nói cách khác, sự phát triển của kỹ thuật hình ảnh y khoa hiện tuyệt vời rất cần người thầy thuốc vừa có khả năng lại phải vừa giỏi phán đoán, kết hợp với lâm sàng để giúp bệnh nhân tránh bị điều trị oan uổng bằng danh thiếp thủ pháp giải phẫu không cấp thiết hay không đúng mức khiến tiền thì mất mà tật vẫn mang. Một vài thống kê đã cho thấy ở danh thiếp nước tiên tiến việc tốn phí điều động trị các bệnh lý gây đau thắt lưng lên đến đầu hàng tỉ đôla. Vấn đề này sẽ lớn hơn nữa ở nước ta nếu không quan hoài điều tiết các cách chữa trị chưa đúng hay đồng cân định phẫu thuật chưa phù hợp, kỹ thuật phẫu thuật chưa tốt. Không phải ca bệnh nào cũng phải được điều trị phẫu thuật. Nhiều bệnh nhân không có triệu chứng gì nặng cần mổ hay dù rằng danh thiếp thầy thuốc đọc phim cộng hưởng từ thấy rất nhiều triệu chứng lồi đĩa đệm, thoát vị đĩa đệm, gai sống… cũng phải cẩn trọng cực kì khi quyết định áp dụng những kỹ thuật điều động trị không thường quy hay hiệu quả không cao như châm cứu, nắn bẻ xương sống, đốt lade, đốt sóng cao tầng, mổ ít thâm nhập qua lổ nhỏ… Việc điều động trị nếu rơi vào tay thầy thuốc giỏi, hiền thường giúp được cho bệnh nhân yên tâm, khỏi bệnh trong phần đông trường học hợp đau dây lưng cấp tính hay mãn tính với biện pháp bảo tồn.Cẩn trọng trong khiêng vác, khom cúi
Các nguyên nhân gây tổn thương kìm giữ sống thắt lưng nơi tuổi trẻ hay hệ dây dưa chằng nối kết các đốt sống không nhiều. Có thể kể ra như bệnh lao trói buộc sống thắt lưng, bệnh viêm dính líu kìm giữ sống ảnh hưởng dây lưng hay thấp ngoài khớp ảnh hưởng đau thắt lưng. Hình ảnh học y khoa có thể giúp phát hiện danh thiếp chứng đau thắt lưng có nguyên do này. Riêng với chứng đau dây lưng do hoạt động sai tư thế trong sinh hoạt lao động, sinh hoạt thường ngày, chấn thương… thì lại thường thấy hơn. Khởi đầu là đau dây lưng cấp tính chất khi làm động tác sai, khiến cơn đau xảy đến thình lình, khốc liệt không đứng thẳng người lên được, không khom cúi được. Nguyên nhân dịp thường thấy là bởi vì đứng cúi lưng lòm khòm làm việc lâu trong tư thế sai; đứng kiểng chân với tay cao, nhón gót lấy đánh vật nặng (hay nhẹ) trên cao; tư thế bò với tay lau sàn nhà; đứng lum khum mặc quần dài… Khảo trung thành hình ảnh học y học trong thời đoạn này thường không phát hiện gì bất thường."Phòng bệnh hơn trị bệnh" vẫn là một hướng đi đúng đắn, cả trong điều động trị bệnh đau thắt lưng. Muốn vậy, phải quan hoài giáo dục nâng cao tri thức y học, chỉ dẫn từ chuyên viên y tế tuyến cơ sở kết hợp với tuyến chuyên khoa cho đến bệnh nhân. Tư thế nằm, ngồi, đứng, đi trong hoá hoạt thường ngày và trong lao động dầu nhẹ hay nặng phải được chú ý để phòng tránh chứng đau thắt lưng cấp tính, đau thắt lưng kinh niên và danh thiếp di chứng đau tâm thần toạ. Tập luyện bình phục chức năng cho cơ thành bụng, cơ duỗi thắt lưng… phải được chú ý ứng dụng đúng đắn.Theo PGS.TS Võ Văn ThànhSGTT
0 nhận xét:
Đăng nhận xét